Azərbaycan son illər ərzində həyata keçirdiyi ardıcıl və məqsədyönlü iqtisadi siyasət nəticəsində regionun mühüm investisiya məkanlarından birinə çevrilmək istiqamətində əhəmiyyətli addımlar atır. Ölkənin əlverişli coğrafi mövqeyi, zəngin təbii ehtiyatları, inkişaf etmiş nəqliyyat infrastrukturu və formalaşan müasir iqtisadi mühit investisiya imkanlarının genişlənməsinə əlverişli zəmin yaradır.
Azərbaycanın Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm nəqliyyat dəhlizləri üzərində yerləşməsi ölkəyə regional logistika və tranzit imkanlarından daha geniş istifadə etmək şəraiti verir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın beynəlxalq ticarət əlaqələrində rolunu artırmaqla yanaşı, yeni biznes və investisiya imkanlarının yaranmasına da təkan verir. Digər tərəfdən, ölkənin enerji resursları uzun illərdir beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Bununla belə, Azərbaycanın müasir iqtisadi siyasətində əsas məqsədlərdən biri enerji sektorunun imkanlarını qorumaqla yanaşı, qeyri-neft sahələrinin inkişafını sürətləndirmək və iqtisadiyyatın daha da şaxələndirilməsidir.
Bu istiqamətdə əldə olunan nəticələr Azərbaycanın investisiya siyasətinin sistemli xarakter daşıdığını göstərir. Prezident İlham Əliyevin II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda səsləndirdiyi məlumata görə, son 20 il ərzində ölkə iqtisadiyyatına 350 milyard ABŞ dollarından artıq investisiya yatırılıb. Bu göstərici Azərbaycanın uzunmüddətli dövr ərzində xarici və daxili kapital üçün formalaşdırdığı iqtisadi imkanların miqyasını nümayiş etdirir. Enerji layihələri ilə yanaşı, nəqliyyat, infrastruktur, sənaye və digər sahələrə yönələn investisiyalar ölkənin iqtisadi potensialının genişləndirilməsində mühüm rol oynayıb.
Azərbaycanın investisiya gündəliyində qeyri-neft sektorunun xüsusi çəkisinin artırılması mühüm yer tutur. İqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin inkişaf etdirilməsi həm daxili istehsal imkanlarının genişləndirilməsinə, həm də ixrac potensialının artırılmasına xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin Forum iştirakçılarına müraciətində 2025-ci ildə qeyri-neft sektorunun ÜDM-də payının 72 faizə çatdığı bildirilib. Həmçinin 2020-ci ildən sonrakı dövrdə qeyri-neft sektorunda real artımın orta hesabla illik 5 faiz təşkil etdiyi qeyd olunub.
Bu göstəricilər iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində görülən işlərin nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Qeyri-neft sənayesinin inkişafı, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması və qeyri-neft məhsullarının ixracının genişləndirilməsi ölkənin iqtisadi dayanıqlığının gücləndirilməsinə xidmət edir. Sənaye parklarının və iqtisadi zonaların yaradılması isə sahibkarlar və investorlar üçün daha əlverişli fəaliyyət mühiti formalaşdırır. Beləliklə, investisiya siyasəti yalnız kapitalın ölkəyə cəlb edilməsini deyil, eyni zamanda yeni istehsal imkanlarının, texnologiyaların və müasir idarəetmə təcrübəsinin iqtisadiyyata gətirilməsini də nəzərdə tutur.
Nəqliyyat və logistika sektoru da Azərbaycanın gələcək investisiya potensialında mühüm istiqamətlərdən biri hesab olunur. Ölkənin strateji coğrafi mövqeyi və son illərdə yaradılmış nəqliyyat infrastrukturu Azərbaycanın tranzit imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Prezident İlham Əliyevin açıqlamasına əsasən, tranzit daşımalarının həcminin 2026-cı ildə 16 milyon tona çatması, 2030-cu ilədək isə 25 milyon ton və daha yüksək səviyyəyə yüksəldilməsi hədəflənir.
Bu məqsədlərin həyata keçirilməsində Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Xəzər üzərindən nəqliyyat əlaqələri və digər regional layihələr mühüm rol oynayır. Tranzit yükdaşımalarının artması yalnız nəqliyyat sektoruna deyil, həmçinin logistika, anbar, xidmət və istehsal sahələrinə əlavə investisiyaların cəlb olunması üçün imkanlar yaradır. Bu baxımdan Azərbaycanın logistika potensialı gələcəkdə iqtisadi fəallığın yeni mənbələrindən biri kimi çıxış edə bilər.
Enerji sektoru isə ölkənin iqtisadi inkişafında mühüm mövqeyini qoruyur. Azərbaycan uzun illər ərzində həyata keçirilən layihələr vasitəsilə etibarlı enerji tərəfdaşı kimi tanınıb. Bununla yanaşı, enerji sahəsində yeni investisiya imkanlarının formalaşması prosesi də davam edir. 2026-cı ildə keçirilən İnvestisiya Forumunda enerji sektorunda yeni əməkdaşlıq imkanları və investisiya layihələri ilə bağlı mühüm açıqlamalar verilib. Reuters-in məlumatına görə, Forum çərçivəsində ümumi potensialı 10 milyard ABŞ dollarından çox olan investisiyaları əhatə edən razılaşmalar açıqlanıb.
Abşeron yatağının tammiqyaslı işlənməsi ilə bağlı yekun investisiya qərarı da enerji sektorunda diqqət çəkən layihələrdəndir. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyinə görə, layihənin ikinci mərhələsi çərçivəsində qaz hasilatının illik təxminən 5 milyard kubmetr artırılması gözlənilir. Eyni zamanda, Azərbaycanın enerji siyasətində bərpa olunan enerji mənbələrinin və yaşıl enerji dəhlizlərinin inkişafına da xüsusi diqqət yetirilir. Bu isə ölkənin enerji sektorunda yeni texnologiyaların və yeni investisiya istiqamətlərinin formalaşmasına şərait yaradır.
Müasir dünya iqtisadiyyatında rəqəmsallaşmanın sürətlənməsi Azərbaycan üçün də yeni investisiya imkanları açır. Rəqəmsal infrastrukturun inkişafı, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi, data mərkəzlərinin yaradılması və kibertəhlükəsizlik sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması bu istiqamətdə qarşıya qoyulan əsas vəzifələr sırasındadır.
Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı yalnız yeni texnologiyaların tətbiqi ilə məhdudlaşmır. Bu proses iqtisadiyyatın ənənəvi sahələrində məhsuldarlığın yüksəldilməsinə, xidmətlərin keyfiyyətinin artırılmasına və yeni biznes modellərinin yaranmasına da imkan verir. Bu səbəbdən insan kapitalının inkişafı, peşəkar və ixtisaslı kadrların hazırlanması investisiya siyasətinin mühüm komponentlərindən birinə çevrilir.
Azərbaycanın investisiya mühitinin inkişafında institusional imkanlar və dövlət tərəfindən yaradılan əlverişli mexanizmlər də mühüm rol oynayır. Sənaye parkları, Ələt Azad İqtisadi Zonası, dövlət-özəl tərəfdaşlığı imkanları, eləcə də müəyyən layihələr üçün tətbiq edilən vergi və gömrük güzəştləri investorların fəaliyyətinə əlavə stimul yaradır.
İnvestorlar üçün sabit, şəffaf və proqnozlaşdırıla bilən iqtisadi mühitin formalaşdırılması bu siyasətin əsas istiqamətlərindəndir. Müasir mərhələdə investisiya əməkdaşlığı yalnız maliyyə vəsaitlərinin cəlb olunması ilə ölçülmür. Yeni texnologiyaların, innovasiyaların, müasir idarəetmə təcrübəsinin və beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının ölkəyə gətirilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu Azərbaycanın investisiya potensialının beynəlxalq biznes ictimaiyyətinə təqdim olunması baxımından mühüm platformalardan biri kimi diqqət çəkir. Forumda enerji, sənaye, logistika, rəqəmsal iqtisadiyyat və digər sahələr üzrə müzakirələrin aparılması ölkənin investisiya siyasətinin çoxşaxəli xarakterini nümayiş etdirir.
Ümumilikdə, Azərbaycanın investisiya potensialının genişlənməsi ölkənin iqtisadi inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsidir. Əsas məqsəd iqtisadiyyatın dayanıqlığını daha da gücləndirmək, qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətləndirmək, yeni texnologiyaları cəlb etmək və ölkənin regional iqtisadi mövqeyini möhkəmləndirməkdir. Mövcud potensial və həyata keçirilən layihələr Azərbaycanın qarşıdakı dövrdə də yeni investisiya imkanları formalaşdırmasına şərait yaradır.
Abbas Əliyev
YAP Abşeron rayon təşkilatının sədri
