Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin “Sülh Şurasının Nizamnaməsi” (“Board of Peace Charter”) sənədini imzalaması ölkənin xarici siyasət kursunda yeni və mühüm mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Bu addım təkcə formal beynəlxalq sənədə qoşulma aktı deyil, həm də Azərbaycanın qlobal sülh təşəbbüslərində fəal və prinsipial mövqe tutduğunu nümayiş etdirən strateji qərardır.
Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi dərin transformasiya mərhələsindən keçir. Regional münaqişələrin artması, humanitar böhranların dərinləşməsi, beynəlxalq hüququn selektiv tətbiqi və böyük güclər arasında rəqabətin kəskinləşməsi fonunda klassik diplomatik mexanizmlər çox zaman yetərli olmur. Bu şəraitdə “Sülh Şurası” kimi platformaların yaradılması beynəlxalq ictimaiyyətin alternativ dialoq və koordinasiya mexanizmlərinə ehtiyacının nəticəsidir.
“Sülh Şurasının Nizamnaməsi” məhz bu ehtiyacdan doğaraq, münaqişə zonalarında dialoqun təşviqi, humanitar təşəbbüslərin koordinasiyası, bərpa və reinteqrasiya proseslərinə dəstək kimi məqsədləri özündə birləşdirir. Azərbaycan kimi regional təcrübəyə malik dövlətin bu təşəbbüsə qoşulması Şuranın praktik və real nəticələrə yönəlmiş fəaliyyətini gücləndirə biləcək amillərdən biridir.
Prezident İlham Əliyevin bu sənədi imzalaması təsadüfi deyil. Azərbaycan son illərdə özünün unikal münaqişə sonrası bərpa və sülh quruculuğu təcrübəsini formalaşdırıb. Uzunmüddətli işğaldan sonra ərazi bütövlüyünü bərpa edən ölkə eyni zamanda regionda davamlı sülhün təmin olunması üçün diplomatik təşəbbüslərlə çıxış edir.
Azərbaycanın yanaşmasının əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, rəsmi Bakı sülhü yalnız siyasi bəyanat kimi deyil, praktik proses kimi qəbul edir. İnfrastrukturun bərpası, məcburi köçkünlərin qayıdışı, regional kommunikasiyaların açılması və beynəlxalq əməkdaşlıq bu yanaşmanın əsas sütunlarıdır. Məhz bu səbəbdən Azərbaycanın “Sülh Şurası” kimi platformada iştirakı normativ dəyər daşımaqla yanaşı, konkret təcrübə paylaşımı baxımından da əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanın “Sülh Şurasına” təsisçi üzv qismində qoşulması ölkənin beynəlxalq sistemdə artan siyasi çəkisinin göstəricisidir. Təsisçi üzv statusu yalnız iştirak deyil, həm də məsuliyyət deməkdir. Bu status Azərbaycanın Şuranın gündəliyinin formalaşmasında, prioritetlərin müəyyən edilməsində və qərar qəbuletmə proseslərində fəal rol oynayacağını göstərir.
Bu, eyni zamanda Azərbaycanın öz xarici siyasətində multilateralizmə verdiyi önəmi bir daha təsdiqləyir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan ikitərəfli münasibətlərlə yanaşı, beynəlxalq platformalarda da balanslı, prinsipial və praqmatik xətt yürüdür. “Sülh Şurasının Nizamnaməsi”nin imzalanması bu xəttin məntiqi davamıdır.
Bu sənədin imzalanmasının digər mühüm tərəfi Azərbaycanın humanitar diplomatiya sahəsində artan roludur. Münaqişə bölgələrində humanitar böhranların aradan qaldırılması, mülki əhalinin müdafiəsi və sosial bərpa məsələləri müasir beynəlxalq siyasətdə “yumşaq güc” amilinin əsas komponentlərindən biridir.
Azərbaycan son illərdə humanitar yardım, bərpa layihələri və inkişaf təşəbbüsləri ilə beynəlxalq aləmdə etibarlı tərəfdaş imici formalaşdırıb. “Sülh Şurası” çərçivəsində bu fəaliyyətlərin institusional müstəviyə daşınması Azərbaycanın beynəlxalq humanitar arxitekturada rolunu daha da möhkəmləndirə bilər.
Prezident İlham Əliyevin bu sənədi imzalaması həm də geosiyasi baxımdan mühüm mesaj daşıyır. Azərbaycan qlobal güclər arasında balanslı siyasət aparan, müstəqil qərarvermə qabiliyyətinə malik dövlət kimi çıxış edir. Sülh təşəbbüslərində iştirak edərkən ölkə heç bir bloklaşmanın tərəfi olmadan, beynəlxalq hüquqa və dövlətlərin suverenliyinə əsaslanan yanaşmanı müdafiə edir.
Bu yanaşma Azərbaycanın regional sabitliyin təminində körpü rolunu oynaya biləcəyini göstərir. Xüsusilə Şərq və Qərb arasında yerləşən, müxtəlif siyasi və mədəni məkanları birləşdirən ölkə üçün sülh təşəbbüslərində aktivlik strateji üstünlükdür.
Prezident İlham Əliyevin “Sülh Şurasının Nizamnaməsi”ni imzalaması Azərbaycanın qlobal sülh gündəmində passiv müşahidəçi deyil, fəal iştirakçı olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Bu addım ölkənin beynəlxalq nüfuzunu gücləndirməklə yanaşı, real sülh mexanizmlərinin formalaşmasına töhfə vermək niyyətinin ifadəsidir.
Azərbaycan bu təşəbbüs vasitəsilə öz münaqişə sonrası təcrübəsini beynəlxalq müstəviyə çıxarır, humanitar və diplomatik məsuliyyətini bölüşür və qlobal sabitliyin təmin olunmasına yönəlmiş səylərə strateji dəyər qatır. Bu baxımdan “Sülh Şurasının Nizamnaməsi”nin imzalanması təkcə bir sənədin təsdiqi deyil, Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdə artan rolunun simvoludur.
Məlahət İbrahimqızı
Milli Məclisin deputatı
